ตุ่ม-ผื่นขึ้น อย่ามองข้าม ‘ฝีดาษลิง’ รู้ทัน ป้องกันได้ ไม่ตื่นตระหนก

หลายคนอาจรู้สึกว่า ฝีดาษลิง หรือ ฝีดาษวานร เงียบไปแล้ว แต่ในความเป็นจริง โรคนี้ ยังไม่หายไปไหน และยังคงพบผู้ป่วยเป็นระยะ
ตั้งแต่ปี 2565 จนถึงปัจจุบัน ประเทศไทยพบผู้ป่วยโรคฝีดาษวานรสะสมประมาณ 1,000 ราย แม้จะไม่ใช่โรคใหม่ แต่ยังจำเป็นต้องเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในกลุ่มที่มีการสัมผัสใกล้ชิด

ฝีดาษลิง คืออะไร?

ฝีดาษลิงเป็นโรคติดเชื้อไวรัสในกลุ่ม Orthopoxvirus อาการเริ่มต้นมักคล้ายไข้หวัด เช่น

• มีไข้
• ปวดศีรษะ
• ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ
• อ่อนเพลีย
• ต่อมน้ำเหลืองโต

หลังจากนั้นจะเริ่มมี ผื่นหรือตุ่มขึ้นตามร่างกาย ซึ่งเป็นอาการสำคัญที่ควรสังเกต
ผื่นอาจเริ่มบริเวณใบหน้าและลามไปยังส่วนอื่นของร่างกาย โดยอาจเปลี่ยนเป็นตุ่มน้ำ ตุ่มหนอง ก่อนแตกและตกสะเก็ด

ติดต่อกันได้อย่างไร?

ฝีดาษลิงไม่ได้แพร่กระจายง่ายทางอากาศ การติดต่อส่วนใหญ่มาจากการสัมผัสใกล้ชิด ได้แก่

• การสัมผัสผื่น ตุ่ม หรือของเหลวจากตุ่มของผู้ป่วย
• การใช้ของส่วนตัวร่วมกัน เช่น เสื้อผ้า ผ้าปูที่นอน
• การสัมผัสใกล้ชิดทางเพศสัมพันธ์

นอกจากนี้ โรคฝีดาษลิงยังสามารถติดต่อจาก สัตว์สู่คน ได้ จากการสัมผัสเลือด สารคัดหลั่ง หรือผิวหนังของสัตว์ที่ติดเชื้อ รวมถึงการถูกกัด
โดยโรคมี ระยะฟักตัวประมาณ 7–14 วัน และอาจนานได้ถึง 24 วัน

การวินิจฉัย

การวินิจฉัยโรคฝีดาษลิงสามารถทำได้โดยการตรวจทางห้องปฏิบัติการ
เช่น การตรวจ PCR จากตัวอย่างของเหลวในตุ่มผิวหนัง
แพทย์จะเป็นผู้พิจารณาแนวทางการดูแลรักษาที่เหมาะสมตามอาการของผู้ป่วยแต่ละราย

รู้ทัน ป้องกันได้ ไม่ต้องตื่นตระหนก

แม้ยังไม่มีวัคซีนที่ป้องกันได้ 100% สำหรับประชาชนทั่วไป แต่สามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการ

• ล้างมือบ่อย ๆ
• หลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ที่มีผื่นหรือตุ่มผิดปกติ
• ไม่ใช้ของส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น
• หากมีอาการผิดปกติหรือผื่นที่ไม่ทราบสาเหตุ ควรรีบพบแพทย์

ฝีดาษลิงเป็นโรคที่ยังพบผู้ป่วยเป็นระยะ การรู้จักอาการและไม่มองข้ามสัญญาณผิดปกติของร่างกายจึงเป็นสิ่งสำคัญ
การเข้ารับการตรวจเมื่อมีความผิดปกติ จะช่วยให้ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม และลดความเสี่ยงในการแพร่กระจายของโรค